Πέμπτη, 4 Μαΐου 2017

Η αποσταθεροποίηση των Βαλκανίων ως ύστατη ρωσική ευκαιρία



Γράφει ο Χριστοφυλλίδης Συμεών

«Πόλεμος πάντων μεν πατήρ εστί, πάντων δε βασιλεύς. Και τους μεν θεούς έδειξε, τους δε ανθρώπους, τους μεν δούλους εποίησε, τους δε ελευθέρους», έχει πει ο Ηράκλειτος στο έργο του «Περί φύσεως». Ο πόλεμος, δηλαδή, είναι δείγμα του αεί γίγνεσθαι και του ουδέποτε το αυτό μένειν, αφού κινεί τα πράγματα και καταδεικνύει τους «θεούς», τους ανθρώπους, τους δούλους και τους ελεύθερους. Κοινώς, ο πόλεμος εξουσιάζει τα πάντα και κινεί τη μηχανή που διαμορφώνει την ιστορία.

Κάπως έτσι και τα Βαλκάνια, σαν ένα καζάνι που βράζει, τείνουν να επαναπροσδιορίσουν το δικό τους status quo στην περιοχή.

Ο πόλεμος ή αλλιώς η βία, αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο της περιοχής που δοκιμάζεται από έντονες αντιπαλότητες, διαξιφισμούς ως και ανταρσίες που οδηγούν σταδιακά στην αποσταθεροποίηση της περιοχής. Ξεκινώντας από την γειτονική Αλβανία, καλλιεργείται από τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα μια ad hoc αλυτρωτική διάθεση. Το όραμα της «Μεγάλης ή Φυσικής Αλβανίας» θέλει την Αλβανία να ενώνεται με το Κόσσοβο, εάν και εφόσον δεν προχωρήσει η ΕΕ σε περαιτέρω διεύρυνση προς τα δυτικά Βαλκάνια. Σημειωτέον, οι νατοϊκοί βομβαρδισμοί στη Γιουγκοσλαβία το 1999 δεν ήταν για να δοθεί το Κόσσοβο σε άλλη χώρα, αλλά για να επικηρύξει την ανεξαρτησία του κράτους. Και ο πρόεδρος του Κοσσόβου, Χάσιμ Θάτσι, επιθυμεί να ενωθούν οι Αλβανοί σε ενιαίο κράτος, ενώ ο δήμαρχος της Μπουγιάνοβατς στην κοιλάδα του Πρέσεβο της νότιας Σερβίας, Γιονούζ Μουσλίου, υποστηρίζει επίσης την εν λόγω ιδέα. Προϋπόθεση είναι βέβαια να ενσωματωθεί στη Μεγάλη Αλβανία και η μεγάλη κοιλάδα του Πρέσεβο, πολιτιστικό κέντρο της αλβανικής μειονότητας στη χώρα. Η επιστράτευση 1.500 ενόπλων του λεγόμενου «επαναστατικού στρατού Πρέσεβο-Μεντβεντζας-Μπουγιάνοβατς (κοινώς UCPMB) από τις φιλοαλβανικές απελευθερωτικές φωνές της νότιας Σερβίας κατά της ίδιας της Σερβίας δυναμιτίζουν περαιτέρω το ψυχροπολεμικό κλίμα. Βασικό επιχείρημα των υποστηρικτών της Μεγάλης Αλβανίας είναι η αδικία που υποστηρίζουν πως υπέστη η προσωρινή τότε κυβέρνηση της Αλβανίας κατά τη Διάσκεψη του Λονδίνου (1913). Βάσει της κατοπινής Συνθήκης του Λονδίνου, το κράτος της Αλβανίας προσδιορίστηκε με βάση τη διαίρεση των εδαφών του νεοσύστατου κράτους σε Σερβία και Ελλάδα. Με γνώμονα την τροποποίηση αυτής της συνθήκης, οι οραματιστές της Μεγάλης Αλβανίας εκμεταλλεύονται την αδράνεια της αμερικανικής εμπλοκής στα Βαλκάνια [καθότι η προσοχή είναι στραμμένη σε Μέση Ανατολή (βλέπε Συρία,Λιβύη) και Ασία (βλέπε Βόρεια Κορέα)]. Ωστόσο, όσο οι ΗΠΑ απέχουν από τον χώρο αυτό, τόσο ο Ράμα και οι υπόλοιποι Αλβανοί ηγέτες μπορούν να ασκούν πιέσεις που απευθύνονται τελικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την οποία καλούν έμμεσα να διευκολύνει το έργο τους. Δεδομένης της ελλιπούς συμπλήρωσης των «κριτηρίων της Κοπεγχάγης» για την ένταξη στην ΕΕ, αλλά και λόγω της απουσίας ενδιαφέροντος διεύρυνσης από πλευράς Βρυξελλών, Αλβανία και Κόσσοβο επιδιώκουν να ενοποιηθούν σε ένα κράτος και να ισχυροποιήσουν τη θέση τους. Η αρχική αυτή ένωση επιθυμούν να επεκταθεί βέβαια και σε περαιτέρω προσαρτήσεις εδαφών, όπως η κοιλάδα του Πρέσεβο, περιοχές των Σκοπίων με έντονη αλβανική παρουσία, τμήματα του Μαυροβουνίου, καθώς και εδάφη της ελληνικής Ηπείρου και Μακεδονίας. Ενδεχομένως, βέβαια, η αλυτρωτική ρητορική του Ράμα να αφορά εσωτερική κατανάλωση λόγω των επικείμενων βουλευτικών εκλογών τον Ιούνιο του 2017 και της διαμάχης με την αντιπολίτευση που ζητά σχηματισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης στο εσωτερικό της χώρας. Είναι επίσης και τα εσωτερικά προβλήματα της Αλβανίας που καθορίζουν τις αντιδράσεις της, λόγω της κακής διακυβέρνησης Ράμα, της φτώχειας, της διαφθοράς, του λαθρεμπορίου και των ναρκωτικών. Ο αποπροσανατολισμός της κοινής γνώμης θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με την επίκληση ευαίσθητων εθνικών ζητημάτων. Αξιοσημείωτη και ενδεικτική των προθέσεων της Αλβανίας θα μπορούσε να είναι η αύξηση των αμυντικών δαπανών, όχι μόνο για να φτάσει το 2% του ΑΕΠ (όπως επιβάλλει η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ), αλλά ίσως και να ενισχύσει τη στρατιωτική δυναμική της προς επίρρωση των διεκδικήσεων της. Κάτι τέτοιο την φέρνει πιο κοντά στις αμερικανικές προσδοκίς, εξού και οι ΗΠΑ ίσως σκόπιμα απέχουν από την επεκτατική δίψα της Αλβανίας.

Σχετική είναι και η εσωτερική κρίση αλλά και η ανάφλεξη των σχέσεων με τα Σκόπια, εναντίον των οποίων καταφέρθηκε ο Αλβανικός Εθνικός Στρατός (UCK-AKSH) προκειμένου να απελευθερώσει τα αλβανικά εδάφη της περιοχής. «Είμαστε έτοιμοι να απελευθερώσουμε τη γη της Ιλλυρίδας από την κυβέρνηση του Νίκολα Γκρούεφσκι και των συνεργατών του οι οποίοι αντιμετωπίζουν ως ζόμπι στους Αλβανούς» είπαν μάλιστα μέλη του στρατού αφήνοντας αιχμές για αποσταθεροποίηση στην περιοχή. Η όλη δράση εκ μέρους της αλβανικής πλευράς αφήνει αδιάφορες Βρυξέλλες και Αμερική μέχρι στιγμής ή τουλάχιστον προκαλεί απλώς τη χλιαρή τους αντίδραση. Γι’αυτό και κομβικό ρόλο θα παίξει η Ρωσία πάνω στη διπλωματική σκακιέρα, η οποία τάσσεται με το μέρος τόσο των Σέρβων όσο και των Σκοπιανών (παρόλο που το κράτος το αποκαλούν «Μακεδονία»). Η σκοπιανή φιλοαλβανική αντιπολίτευση όσο δρα υπό την σιωπηρή συναίνεση ΕΕ και Αμερικής, προωθεί τα συμφέροντά της, κάτι που δεν βολεύει τη Ρωσία, η οποία θέλει ενωμένο το ψευδοκράτος της ΠΓΔΜ, ανεξάρτητο από άλλους, διεθνείς παράγοντες. Προτίθεται να λειτουργήσει ως εγγυήτρια δύναμη στην περιοχή, διότι ενδεχόμενη αποσταθεροποίηση θα σημάνει και πλήξη σε ρωσικά συμφέροντα. Εξαιτίας του ουκρανικού προβλήματος, η Ρωσία αναπροσαρμόζει ήδη τον τρόπο με τον οποίο θα τροφοδοτεί τα Βαλκάνια με φυσικό αέριο μέσω της Τουρκίας. Ο αγωγός Turkish Stream θα περνά από Τουρκία, Ελλάδα και θα συνεχίζει προς την κεντρική Ευρώπη μέσω των Σκοπίων. Ενδεχόμενος, λοιπόν, διαμελισμός της περιοχής σε βουλγαρικά και αλβανικά εδάφη θα δυσχεράνει τις οικονομικές κινήσεις της Ρωσίας. Γι’αυτό και υποστηρίζει φανατικά την ύπαρξη και τα συμφέροντα των Σκοπίων, η ύπαρξη των οποίων θα βοηθήσει το έργο της. Η μεγάλη αλβανική κοινότητα της ΠΓΔΜ (25% του πληθυσμού) σε συνεργασία με τους σοσιαλδημοκράτες έχει ωθήσει το εθνικιστικό κόμμα και τους οπαδούς του σε βίαιες αντιδράσεις που δυναμιτίζουν παράλληλα το εσωτερικό της χώρας. Εξού και η εισβολή στο Κοινοβούλιο, δείγμα της κατάρριψης της τάξης και της ασφάλειας στην περιοχή. Η Ρωσία, όμως δείχνει να περιμένει στη γωνία προκειμένου να παράσχει την υποστήριξή της που σε πρώτη φάση περιορίζεται σε δηλώσεις των αξιωματούχων της υπέρ της εθνικιστικής πλευράς που θέλει την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας ενωμένη και αδιαίρετη. Η εκλογή του Ταλάτ Τζαφέρι ως πρώτου Αλβανού Προέδρου του κοινοβουλίου της ΠΓΔΜ ενδέχεται να φέρει τις ισορροπίες προς όφελος της αλβανικής πλευράς και άρα της Αμερικής, η οποία μέσω του απεσταλμένου αναπληρωτή βοηθού υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ για θέματα Ευρώπης και Ευρασία, Χόιτ Μπράιαν, επιχειρεί να εξομαλύνει την κατάσταση μέσω του σχηματισμού κυβέρνησης από τη συμμαχία με τα κόμματα της αλβανικής μειονότητας. Σε οποιαδήποτε προσπάθεια όμως θα βρίσκει απέναντι τη Ρωσία που επικαλείται ωμή παραβίαση των προβλεπόμενων συνταγματικών διαδικασιών και παρέμβαση στα εσωτερικά της χώρας από τις δυνάμεις της Δύσης, ενώ κατά βάθος επιθυμεί δική της επικράτηση στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η Ρωσία, άλλωστε δε μπορεί να ξεπεράσει και τη διάσπαση της Γιουγκοσλαβίας με την ολέθρια ήττα της από τη Δύση, επομένως ο έλεγχος της περιοχής των Βαλκανίων με οικονομικά μέσα είναι αρκετά για να αποκαταστήσουν και τη χαμένη της αίγλη ως μεγάλης δύναμης. Να επισημάνουμε πως η Ρωσία βρίσκει σύμμαχο και τον νεοκλεγέντα Προέδρου της Βουλγαρίας Rumen Radev, ο οποίος ανέκαθεν τασσόταν υπέρ της άρσης των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας και γενικά δείχνει μια έντονη επιθυμία επίτευξης ισορροπίας της χώρας μεταξύ της ευρωπαϊκής (μέλος ΕΕ) και φιλοδυτικής της ταυτότητας (μέλος ΝΑΤΟ) και του φιλορωσικού προσώπου της. Στον τομέα της ενέργειας με την ρωσική Gazprom και με παραδοσιακές σχέσεις Βουλγαρίας-Ρωσίας, η τελευταία μπορεί να έχει ένα ισχυρό πάτημα στα Βαλκάνια και με στρατηγικές κινήσεις να διευρύνει τα συμφέροντά της στην περιοχή.

Και μέσα σε όλα αυτά έρχεται και μια πολιτική κρίση στην Κροατία μέσα από την πτώση (για 2η φορά) της κυβέρνησης του Αντρέι Πλένκοβιτς λόγω αποχώρησης κυβερνητικού εταίρου. Στο μεσοδιάστημα αναζήτησης νέου εταίρου για την κροατική κυβέρνηση, δεν θα διστάσει να προσεγγίσει η Ρωσία για να αποκτήσει πρόσβαση στα εσωτερικά του Ζάγκρεμπ και να «χτυπήσει» έτσι διπλωματικά τη δυτική επιρροή στα Βαλκάνια. Το θετικό για την Ρωσία είναι πως στη σκακιέρα των Βαλκανίων υπάρχουν πολλά μέτωπα ανοιχτά, στα οποία μπορεί να διεισδύσει και να ενισχύσει την παρουσία της. Η Κροατία θα ήταν ίσως και ένα στοίχημα και για την ίδια τη Ρωσία να επαναφέρει υπό τον έλεγχό της την πρόσφατα δυτικά κατευθυνόμενη χώρα, η οποία εισήλθε στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2013.

Ιστορικά τα Βαλκάνια πάντα αποτελούσαν μία από τις αρένες αντιπαράθεσης Ρωσίας και Δύσης. Μια από τις μεγαλύτερες ευκαιρίες της Ρωσίας, η σημερινή κρίση στα Βαλκάνια μπορεί να οδηγήσει σε επαναπροσδιορισμό του συσχετισμού δυνάμεων, με τη Ρωσία να ετοιμάζεται να κάνει την επόμενη στρατηγική της κίνηση.





Geopolitics & Daily News
Blog Widget by LinkWithin
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...