ΨΥΧΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ



20090814115340-la-equilibrista.jpgΟ όρος «ψυχική ισορροπία» είναι συνώνυμος με την ψυχική υγεία. Σαν μέτρο αναφοράς εκλαμβάνεται ο στατιστικά «μέσος άνθρωπος». Κατά συνέπεια ο υπερβαίνον τον μέσο όρο κατατάσσεται αυτόματα στους «υπεφυσικούς», ο δε υπολειπόμενος στους υπολειτουργικούς ή «παθολογικούς». Σύμφωνα μ' αυτόν τον ορισμό θεωρούμε «φυσιολογική» την νευρωτική κατάσταση του σύγχρονου ανθρώπου με το έντονο στρες, τις ελαφριές φοβίες του, τη δυσθυμία , τους ελεγχόμενους ψυχαναγκασμούς και τις σωματοποιήσεις  του. 
Αντίθετα κατατάσσουμε στους ψυχοπαθολογικούς όσους δεν μπορούν εμφανώς να συμμετάσχουν στον ανταγωνισμό και την παραγωγική διαδικασία. Όσους ξεφεύγουν από την κοινώς αποδεκτή συμπεριφορά και τις υποχρεώσεις. 
Σε παγκόσμιο επίπεδο, αν μας επισκεπτόταν ένας εξωγήινος και μας μελετούσε τι συμπεράσματα θα έβγαζε για την ψυχική μας κατάσταση;  Πως θα χαρακτήριζε μια ανθρωπότητα συνεχώς σε πόλεμο,  που ξοδεύει το μεγαλύτερο μέρος των πόρων σε εξοπλισμούς, που αφήνει να πεθαίνουν άνθρωποι από την πείνα, που καταστρέφει το περιβάλλον και θέτει σε κίνδυνο την ίδια την επιβίωση του πλανήτη, που στο όνομα του αχαλίνωτου κέρδους ολόκληροι λαοί οδηγούνται στην φτώχια και την εξαθλίωση ; Η λίστα με ακρότητες, φανατισμούς και φρικαλεότητες είναι ατέρμονη.


Ας επανέλθουμε όμως στα δικά μας. Σε εποχή κρίσης τα συνηθισμένα ενοχλήματα του καθημερινού ανθρώπου διογκώνονται  και παράγουν δυσλειτουργία. Έτσι η θλίψη γίνεται κατάθλιψη με συχνό αυτοκτονικό ιδεασμό, το άγχος κρίσεις πανικού με έντονα σωματικά συμπτώματα, ο φόβος φοβίες και οι περιστασιακές εμμονές μετατρέπονται σε επώδυνες ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές. 
Στην αρχή το παλεύει κανείς και προσπαθεί να αποκτήσει την ισορροπία του με διάφορους ευφάνταστους τρόπους. Όταν τα συμπτώματα γίνουν δυσβάσταχτα και εφόσον  ξεπεράσει τις αναστολές και τις προκαταλήψεις του, αρχίζει να ζητάει τη βοήθεια του ειδικού. Συνήθως ξεκινάει με μια επίσκεψη σε παθολόγο, ψυχολόγο  και ίσως τελικά σε ψυχίατρο... 
Τα φάρμακα ανακουφίζουν προσωρινά τα συμπτώματα  τα οποία αναζωπυρώνονται κατά κανόνα με τη διακοπή της αγωγής.   Αν κάποιος αποφασίσει να μπει σε μια ψυχοθεραπευτική διαδικασία τότε μπορεί να κάνει κάποιες βαθιές και ουσιαστικές αλλαγές στη ζωή του. Ο ψυχολόγος δεν μπορεί να μας δώσει τη λύση αλλά μπορεί να μας βοηθήσει να χειριζόμαστε τις καταστάσεις και τα προβλήματα που μας απασχολούν ώστε να γίνουμε περισσότερο λειτουργικοί.  Αν τα συμπτώματα στάθηκαν η αφορμή να ξεκινήσει απρόθυμα τη διαδικασία της ενδοσκόπησης, στην πορεία ανακαλύπτει ότι του προσφέρεται μια μοναδική ευκαιρία στοχασμού πάνω στη ζωή του και ενδεχομένως διόρθωσης της πορείας που ακολουθούσε. Στις πιο ελαφριές περιπτώσεις αυτή η ενδοσκόπηση μπορεί να γίνει από το ίδιο το άτομο. Κοιτάζοντας προσεκτικά μέσα του μπορεί να ανακαλύψει τις αντιφάσεις και τις συγκρούσεις. Μπορεί να αναθεωρήσει την κλίμακα των αξιών του, να επαναξιολογήσει ποιότητες που είχε λησμονήσει, να θέσει ανώτερους στόχους. Ο δρόμος της αυτογνωσίας όμως, δεν είναι εύκολος. Στην πορεία μας θα συναντήσουμε πολλά εμπόδια  με σημαντικότερα το φόβο της αλλαγής και τον φόβο του αγνώστου. Ένα μέρος μας θυσιάζει την ελευθερία για τη σιγουριά της φυλακής του... Τώρα που η φυλακή της σιγουριάς καταρρέει δίνεται μοναδική ευκαιρία να τολμήσουμε την έξοδο. 


Τις τελευταίες δεκαετίες βρίσκεται σε εξέλιξη στη Δύση η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης συστηματικής και εμπειρικά δομημένης γενικής ψυχολογίας, που περιλαμβάνει τα βάθη, αλλά και τα ύψη της ανθρώπινης φύσης. Το ανθρωπιστικό πρότυπο της ψυχικής υγείας δεν είναι πια ο μέσος, νευρωτικά προσαρμοσμένος άνθρωπος, αλλά ο ολοκληρωμένος, αυτοπραγματωμένος ή εξατομικευμένος άνθρωπος. Αυτό το είδος του ανθρώπου έχει ενεργοποιήσει και αναπτύξει όλες τις πλευρές του σε μέγιστο βαθμό ( συμπεριλαμβανομένης και της πνευματικής του διάστασης) και έχει εναρμονιστεί με το σύμπαν.  Σαν "τρίτη δύναμη" στη σύγχρονη ψυχολογία (ιστορικά μετά την ψυχανάλυση και τον συμπεριφορισμό) ενδιαφέρεται για θέματα που έχουν περιορισμένη θέση στις υπάρχουσες θεωρίες και συστήματα, π.χ. αγάπη, δημιουργικότητα, ύπαρξη, γίγνεσθαι, παιχνίδι, αυθορμητισμός, αυτονομία, υπευθυνότητα, νόημα, δικαιοσύνη, αλληλεγγύη, υπερβατική εμπειρία, έκσταση, αυτοπραγμάτωση και άλλα σχετικά θέματα. 
Ο Μaslowδιακρίνει τρεις τομείς ή επίπεδα σ' αυτή τη Γενική Ψυχολογία :


α) Τηνψυχολογία «Ε», που αναφέρεται στην ψυχολογία των ελλείψεων και των παθολογικών καταστάσεων.

β) Την ψυχολογία «Γ» ( του γίγνεσθαι), που ασχολείται με την πορεία της ανάπτυξης των δυνατοτήτων του ατόμου, προς το τρίτο επίπεδο.

γ) Την ψυχολογία «Υ» ( της ύπαρξης), που μελετά τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά των αυτοπραγματωμένων ανθρώπων που εκλαμβάνονται ως το ιδανικό ψυχικό πρότυπο.

Κατ' ουσία η ψυχολογία «Υ» είναι διαπροσωπική και Υπερπροσωπική καθ' όσον ο ολοκληρωμένος άνθρωπος έχει διευρύνει τα όρια της ατομικής του συνείδησης , ώστε να ταυτίζεται με τον Όλον. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται « Κοσμική Συνείδηση» ή « Υπέρτατη Ταύτιση», και τον συνδέει με ένα κόσμο που βρίσκεται πέρα από τον συμβατικό χωρόχρονο.Η υπερπροσωπική ψυχολογία επιβεβαίωσε πως χωρίς το διατομικό και το υπερβατικό γινόμαστε άρρωστοι, βίαιοι, μηδενιστές και απαθείς. Ο άνθρωπος χρειάζεται κάτι "μεγαλύτερο από τον ίδιο" για να νοιώθει δέος απέναντί του και να του αφοσιώνεται με μια καινούργια νατουραλιστική, εμπειρική και όχι αναγκαστικά θρησκευτική έννοια, όπως περιέγραψαν περίφημα o H.Thoreau, o W.Whitman, o William James και ο John Dewey.



Η ψυχαναλυτική θεωρία και ο συμπεριφορισμός ανήκουν στο πρώτο βασικό επίπεδο της Γενικής Ψυχολογίας. Σύμφωνα με τον Φρόϋντ υπάρχει ψυχολογικός ντετερμινισμός ή εσωτερική αιτιοκρατία. Κάθε συμπεριφορά, δηλαδή, υπακούει σε ορισμένα εσωτερικά αίτια (ένστικτα, ενορμήσεις), τα οποία "έλκουν" το άτομο σε δράση. Το συμπεριφοριστικό μοντέλο υποστηρίζει την εξωτερική αιτιοκρατία, δηλαδή ότι εξωτερικές ή περιβαλλοντικές δυνάμεις (ερεθίσματα) "ωθούν" την ανθρώπινη συμπεριφορά. Είναι προφανές, με βάση αυτές τις απόψεις πως το άτομο πάρα πολύ λίγα θα μπορούσε να κάνει για να ελέγξει την συμπεριφορά του, μια και το σενάριο γράφεται, διαμορφώνεται ή κατευθύνεται μηχανιστικά από άλογες εσωτερικές και τυχαίες εξωτερικές δυνάμεις.
Αντίθετη απέναντι σ' αυτές τις απαισιόδοξες θεωρίες στέκεται η ανθρωπιστική ψυχολογία που αντλεί ένα σημαντικό μέρος της φιλοσοφίας της από τον υπαρξισμό.  Η υπαρξιακή ψυχολογία δεν δέχεται την εφαρμογή της αρχής της αιτιότητας, που χρησιμοποιείται στις φυσικές επιστήμες, στην ψυχολογία. Επίσης απορρίπτει τον θετικισμό, τον ντετερμινισμό και τον υλισμό. Θεωρεί ότι η ψυχολογία δεν μοιάζει με τις άλλες επιστήμες και γι' αυτό χρειάζεται να εφαρμόζει την δική της μέθοδο, που είναι η φαινομενολογική ανάλυση και να στηρίζεται στις δικές της αρχές, όπως είναι : η ύπαρξη μέσα στον κόσμο, η ελευθερία, η υπευθυνότητα, η αυτοϋπέρβαση και άλλες που προέρχονται από την οντολογία του Heidegger. Στο σύνολό τους, οι περισσότερες φιλοσοφίες και θρησκείες, ανατολικές ή δυτικές, έχουν διχοτομήσει τον άνθρωπο, διδάσκοντας ότι ο καλύτερος τρόπος για να γίνει κανείς "ανώτερος" είναι να αποποιηθεί και να κατανικήσει το "κατώτερο". O ανθρωπιστικός υπαρξισμός αντιτάσσεται στον δυϊσμό του υποκειμένου (νους) και του αντικειμένου (σώμα, περιβάλλον), υποστηρίζοντας την ενότητα του ατόμου-μέσα-στον κόσμο. Οι άνθρωποι υπάρχουν, είναι μέσα στον κόσμο, αλλά παράλληλα επιθυμούν και μπορούν να υπερβούν τον κόσμο! Αυτό κατά τον Binswanger δεν σημαίνει να ελπίζουν παθητικά σε κάποιο εξωγήινο παράδεισο, αλλά να ξεπεράσουν εδώ και τώρα τα ίδια τους τα συνειδησιακά φράγματα. Και εδώ ακριβώς υπεισέρχεται η έννοια της υπευθυνότητας του ανθρώπου που συμβαδίζει με την ελευθερία του. Ο άνθρωπος χαρακτηρίζεται από μια ενεργητική και όχι παθητική στάση απέναντι στη ζωή, που είναι μια συνεχής σειρά αποφάσεων, μέσα από τις οποίες αυτοκαθορίζεται. O Σαρτρ και άλλοι μιλούν για τον "εαυτό σαν έργο". Επιλέγει αδιάκοπα μεταξύ του να προχωρήσει μπροστά προς το άγνωστο ή να πάει προς τα πίσω, προς τη γνωστή ρουτίνα και το εύκολα προβλεπόμενο παρελθόν. Εάν επιλέξει το status quo θα βιώσει την υπαρξιακή ενοχή (αίσθημα χαμένων ευκαιριών) και θα ζήσει μια ζωή μη αυθεντική. Ένας μη πραγματωμένος άνθρωπος βρίσκεται, λίγο πολύ, σε εξαρτημένη θέση και προσπαθεί να εξασφαλίσει την απαραίτητη ενέργεια για την επιβίωσή του μέσα από ένα σκληρό αγώνα για δύναμη και εξουσία. Ο E.Fromm υποστηρίζει ότι το κάθε άτομο στην προσπάθειά του να προσαρμοστεί μέσα στην κοινωνία υιοθετεί ένα κοινωνικό τύπο, πιστεύοντας ότι έτσι θα δώσει λύση στο πρόβλημα της μοναξιάς του και θα του εξοικονομήσει την απαιτούμενη ενέργεια. Αυτό οδηγεί συνήθως στις διάφορες μορφές του μη παραγωγικού κοινωνικού τύπου που είναι ο υποτακτικός, ο εκμεταλλευτής, ο σαδιστής, ο μαζοχιστής και ο αυτόματος τύπος. Αναγκαστικά, ο άνθρωπος αυτός που παρακινείται από τις ελλείψεις του, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι κυβερνάει τον εαυτό του ή ότι ελέγχει τη μοίρα του. Είναι έρμαιο στην κριτική και την επιδοκιμασία των άλλων. Πρέπει να συμμορφωθεί με τις επιθυμίες, τους κανόνες και τις ιδιοτροπίες τους, από φόβο μήπως υπονομεύσει τις πηγές του. Αυτό το είδος γεμάτης άγχους εξάρτησης γεννά επίσης εχθρότητα, που μειώνει ακόμα περισσότερο την ελευθερία.


Υγιής κοινωνικός τύπος είναι μόνο αυτός της παραγωγικής αγάπης, που εκφράζεται από το Αυτοπραγματωμένο άτομο. Όσο ένας άνθρωπος πλησιάζει προς την ιδανική αυτή κατάσταση, τόσο γίνεται λιγότερο εξαρτημένος και περισσότερο αυτόνομος και αυτοκατευθυνόμενος. Οι καθοριστικοί παράγοντες που τον κυβερνούν είναι τώρα πρωταρχικά εσωτερικοί, μάλλον, παρά κοινωνικοί και συνδέονται με την ανάπτυξη της συνειδητότητας. Είναι οι νόμοι της δικής του βαθύτερης φύσης, οι ικανότητές και τα ταλέντα του, οι δημιουργικές του τάσεις, η ανάγκη να γνωρίσει τον εαυτό του, να ολοκληρώσει το δυναμικό του και να επιτελέσει την αποστολή του, που είναι υπηρεσία και ακτινοβολία. Εφ' όσον εξαρτάται λιγότερο από τους άλλους ανθρώπους, παρουσιάζει και λιγότερη απογοήτευση, λιγότερο άγχος και λιγότερη επιθετικότητα. Χρειάζεται λιγότερο τον έπαινο και την στοργή τους. Αυτονομία ή σχετική ανεξαρτησία από το περιβάλλον σημαίνει επίσης σχετική ανεξαρτησία από τις αντίξοες συνθήκες, όπως η κακοτυχία, τα χτυπήματα της μοίρας και η στέρηση. Οποιοδήποτε πρόβλημα αντιμετωπίζει ο προσωπικός εαυτός, ο βαθύτερος τα υπερβαίνει και παραμένει ανέγγιχτος, όπως ο βυθός του ωκεανού, όταν η επιφάνεια μαστίζεται από αφρισμένα κύματα. Τον γαλήνιο υπερπροσωπικό μάρτυρα, που βρίσκεται στο "μάτι του κυκλώνα", τον ανακαλύπττει στην υπέρβαση της ταύτισης με όλα τα αντικείμενα: φυσικά, νοητικά ή συναισθηματικά. Κάνει ότι και οποιοσδήποτε καθρέφτης, ο οποίος αντανακλά τέλεια και αμερόληπτα οτιδήποτε περάσει από μπροστά του, χωρίς να κατακρατά τίποτε. 
Από τη στιγμή που κατακτήσει κανείς αυτή την κατάσταση διαλύεται κάθε εσωτερική αναταραχή, "λύεται πας της ψυχής χειμών", κατά τον Επίκουρο, που στην επιστολή του προς Μενοικέα συνεχίζει : << Αληθινά αισθανόμαστε (πιεστική) την ανάγκη για ηδονή, όταν υποφέρουμε από την έλλειψη αυτής της πληρότητας. Η τύχη για τον σοφό δεν είναι μια θεότης, όπως για τις μάζες και δεν δίνει καλό ή κακό καθοριστικό για την μακάρια ζωή. Γι' αυτό είναι προτιμότερο να είσαι άτυχος, αλλά σοφός (ευλογίστως ατυχείν), παρά τυχερός και ανόητος (αλογίστως ευτυχείν). Ο άνθρωπος που έχει κατακτήσει την αταραξία ζει σαν Θεός μεταξύ των ανθρώπων>>.


Ο υγιής αυτός τύπος δεν ανταποκρίνεται ασφαλώς στις συμβατικές  νευρωσικές απαιτήσεις της κοινωνίας του, που συχνά τον αντιμετωπίζει με καχυποψία αν όχι με καθαρή εχθρότητα, καθ' ότι όχι μόνο δεν εντάσσεται στο γενικό πλαίσιο, αλλά της καθρεπτίζει όλες τις αντιφάσεις και τα κακώς κείμενα. Αυτή η αποδέσμευση από τον κόσμο και τις πιέσεις του δε σημαίνει ασφαλώς έλλειψη επαφής μ' αυτόν. Αντίθετα μάλιστα! Στον έκτο τόμο της Πολιτείας ο Πλάτων λέει : << Σ' εκείνους που "εκ τινος θείας επιπνοίας" , "θεία τινι τύχη" πέτυχαν να φτάσουν στην είσοδο του σπηλαίου, δεν θα επιτρέψουμε να μείνουν εκεί και να μην επιστρέψουν πίσω στους δυστυχείς φυλακισμένους που δέσμιοι ζουν μέσα στο σκότος της πλάνης >>.
 Όταν ένα άτομο παρακινείται από τις ελλείψεις, η εξάρτηση από τους άλλους χρωματίζει έντονα και περιορίζει την ελευθερία των διαπροσωπικών σχέσεων. Το να βλέπει κανείς τους ανθρώπους πρωταρχικά σαν " ικανοποιητές των αναγκών" του ή σαν πηγές παροχής απόλαυσης, είναι μια επικίνδυνη αφαίρεση. Τα στοιχεία που δεν συνδέονται με τις ανάγκες του, είτε παραβλέπονται, είτε θεωρούνται βαρετά, εκνευριστικά, απειλητικά. Η αντικειμενική, ολιστική αντίληψη της μοναδικότητας ενός ανθρώπου καθίσταται δυνατή, μόνο όταν δεν απαιτούμε τίποτα από αυτόν, μόνο όταν δεν τον χρειαζόμαστε πιεστικά. Η απτή, αισθητική αντίληψη-απόλαυση, ολόκληρης της ανθρώπινης ύπαρξης, είναι πολύ περισσότερο εφικτή για εκείνους που αυτοπραγματώνονται (ή σε στιγμές αυτοπραγμάτωσης). Η επιδοκιμασία, ο θαυμασμός και η αγάπη βασίζονται τότε στα εγγενή χαρακτηριστικά του άλλου και όχι στην χρησιμότητά του. Αυτό το είδος αγάπης ονομάζεται <<αγάπη χωρίς ανάγκες>>.
Η ανάγκη για αγάπη, όπως την έχουν μελετήσει διάφοροι ερευνητές (Bowlby, Spitz, Levy) είναι συχνά μια "ασθένεια έλλειψης", μια ακόρεστη δίψα προσοχής, επιβεβαίωσης, ελέγχου και ασφάλειας. Το υγιές ολοκληρωμένο άτομο, μη έχοντας αυτές τις ελλείψεις να αναπληρώσει, δε χρειάζεται να δέχεται αγάπη παρά μόνο σε σταθερές μικρές δόσεις συντήρησης και μπορεί ακόμα και να κάνει χωρίς αυτές για μεγάλο χρονικό διάστημα. Κλινικές μελέτες υγιών ανθρώπων δείχνουν ότι παρόλο που χρειάζονται λιγότερο να παίρνουν αγάπη, είναι περισσότερο ικανοί να δίνουν αγάπη. Κατ' αυτή την έννοια είναι άνθρωποι γεμάτοι αγάπη, που ακτινοβολούν φυσικά και με ανιδιοτέλεια γύρω τους.
Σύμφωνα με την ανθρωπιστική θεώρηση, η ανθρώπινη φύση δεν είναι διόλου τόσο κακή, όσο έχει θεωρηθεί. Η καταστροφικότητα, ο σαδισμός, η σκληρότητα, η κακία κ.λ.π., δεν είναι εγγενείς ιδιότητες, αλλά μάλλον βίαιες αντιδράσεις ενάντια στη ματαίωση όχι μόνο των βασικών, αλλά και των γνήσια ανθρώπινων αναγκών, που πηγάζουν από την ιδιαιτερότητα της φύσης του : ανάγκη ενότητας με τα άλλα όντα, ανάγκη δημιουργίας, νοήματος, αυτοπραγμάτωσης, υπέρβασης.. Ο υπερπροσωπικός πυρήνας αυτής της Φύσης διέπεται από σοφία και αν του επιτρέψουμε να καθοδηγήσει τη ζωή μας, θα γίνουμε υγιείς, δημιουργικοί και ευτυχισμένοι. Αν η θεμελιώδης αυτή αρχή δεν γίνει αποδεκτή ή καταπιεστεί, τότε το άτομο, αργά ή γρήγορα, θα αρρωστήσει. Αυτή η βαθύτερη φύση δεν είναι τόσο πιεστική όσο τα ένστικτα. Είναι διακριτική και ντελικάτη και σκεπάζεται εύκολα από τη συνήθεια, την κοινωνική πίεση και τις εσφαλμένες τάσεις απέναντί της. Αν και φαινομενικά αδύναμη, δεν εξαφανίζεται τελείως ούτε στο διαταραγμένο άτομο. Έστω και αν την αρνείται κάποιος, εκείνη επιμένει υπόγεια, πιέζοντας μέχρι να πραγματωθεί.
Η μελέτη Ολοκληρωμένων ατόμων μπορεί να μας διδάξει πολλά για τα σφάλματά μας, για τα σημεία στα οποία υστερούμε, για τις σωστές κατευθύνσεις προς τις οποίες πρέπει να αναπτυχθούμε.
Πριν ακόμη αρχίσει το κύριο έργο της ανάπτυξης και για να υπάρξουν βαθιά, γερά θεμέλια στο οικοδόμημα, πρέπει να προηγηθεί η φάση της μεταστροφής, κατά την οποία το άτομο επαναπροσδιορίζει την πορεία του, κάνοντας στροφή 180 μοιρών. Από τη στάση του έχειν ( και καταναλώνειν), σ'εκείνη του Είναι, όπως λέει ο Fromm. Αυτή η νέα κατεύθυνση προσφέρει ένα αυθεντικό νόημα σκοπό στη ζωή του ανθρώπου, οργανώνει τις ψυχικές του δυνάμεις και οδηγεί το άτομο έξω από το υπαρξιακό κενό και την επαναληπτική μηχανικότητα.

Συνοψίζοντας : Η παρούσα κρίση μπορεί να βιωθεί παθητικά σαν καταστροφή ή να ειδωθεί ως μια ευκαιρία επαναπροσδιορισμού τόσο ατομικού όσο και κοινωνικού. Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη ιστορική καμπή. Από τις αποφάσεις που θα πάρουμε και από τη στάση που θα κρατήσουμε θα εξαρτηθεί το μέλλον μας και το μέλλον των επόμενων γενεών. Έχουμε τη δυνατότητα να αποτινάξουμε από πάνω μας όλα τα λάθη του παρελθόντος και να κάνουμε μια νέα αρχή, βασισμένη σε υγιείς βάσεις.  Η πνευματική μας κληρονομιά  μας εφοδιάζει με  όλη τη σοφία που χρειαζόμαστε, αρκεί να κάνουμε τον κόπο να τη βγάλουμε από τις σκονισμένες βιβλιοθήκες και να την κάνουμε  πυξίδα καθημερινής πλοήγησης. Δεν είναι ζήτημα αισιοδοξίας ή απαισιοδοξίας, αλλά νηφάλιου ρεαλισμού. Στην παρούσα κατάσταση απλά δεν υπάρχουν άλλες επιλογές!... 
Η προχωράμε στην αναγέννηση ως άτομα και την αληθινή επανίδρυση ως κράτος ή κατρακυλάμε στην άβυσσο. Η κρίση άλλαξε ριζικά την πραγματικότητα που γνωρίζαμε, ασχέτως αν κάποιοι δεινόσαυροι της εξουσίας αρνούνται πεισματικά να το αποδεχτούν. Χάθηκε η ανέμελη ανευθυνότητα. Πίσω δεν μπορούμε να γυρίσουμε. Είμαστε υπεύθυνοι για τη μοίρα μας. Πρέπει να οραματιστούμε την νέα Ελλάδα με αφυπνισμένους και ενεργούς πολίτες. Μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε τους στόχους μας από ατομικά ωφελιμιστικούς σε συλλογικά στραμμένους. Η συμμετοχή μας σε συλλογικές δράσεις και εθελοντικές δραστηριότητες μειώνει τα συναισθήματα φόβου και άγχους και αυξάνει την αίσθηση ελέγχου και συντροφικότητας.
Μόνο έτσι θα εξασφαλίσουμε την ψυχική ισορροπία μας, θα προάγουμε την αυτογνωσία και θα δώσουμε νόημα στις θυσίες και τις ταλαιπωρίες που βιώνουμε σήμερα.

Κλείνω με μια φράση του Μπέρναρντ  Σω: 




«Στον κόσμο, υπάρχουν αυτοί που παρατηρούν την πραγματικότητα και απλά αναρωτιούνται γιατί, και υπάρχουν και εκείνοι που τη φαντάζονται όπως ποτέ δεν ήταν, και αναρωτιούνται γιατί όχι;».

 Ελπίζω εμείς απόψε να αποτελέσουμε τη μαγιά για πολλούς περισσότερους που θα αρχίσουν να λένε «γιατί όχι;» 
Ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας!


Πηγη
Μπορεί να σε ενδιαφέρουν:

© Copyright 2017 TheSecretRealTruth- Diberdayakan oleh Blogger